Doğal Tehlikeler Nelerdir ?

İnsanların beklemediği ve kontrol edemediği büyüklükteki doğal olaylara doğal tehlike denir. Doğal tehlikeler insanların yaşamını ve aktivitelerini tehdit ederek, yaşamında önemli değişikliklere neden olabilirler.

Bir doğal tehlike, insanların mallarına zarar verdiğinde veya onların yaralanmasına ve/veya ölümüne neden olduğunda Doğal Afet’e dönüşür.

Her insan yaşamı boyunca en az bir kez bir doğal afetle ve onların etkileriyle karşılaşabilıyor. 2001 yılında dünyada, doğal afetler 25.000 insanın ölümüne ve 40 milyar Euro zarara neden olmuştur. Ne yazık ki, doğal afetlerden kaynaklanan kayıplar dramatik bir şekilde artmaktadır.

Doğal afetlerin açık biçimde görülen doğrudan etkilerinin yanı sıra, birçok dolaylı etkisi de mevcuttur. Dolaylı etkiler açık bir şekilde görülmemesine rağmen, bir afetin zararlarının giderilebilmesi için yıllarca harcama yapılması gerekebilmektedir. Zararların tamamen giderilmesi mümkün olmayıp, tehlikeler yaşam tarzımızı değiştirebilirler.

İnsan aktiviteleri bazan doğal tehlikelerin frekanslarını ve etkilerini arttırabildiği için doğal afetleri tanımak son derece önemlidir. Örneğin, duraysız bir yamaca bina yapmak, yamaca etkiyen yüklerin artmasına ve yamacın kayma olasılığının armasına neden olacaktır. Doğal tehlikelerin yaşamımızdaki etkilerini azaltmanın birinci aşaması bir doğal tehlikenin ne zaman, nerede, niçin ve nasıl olacağını anlamaktır.

Bilim insanları sorunun üstesinden nasıl gelir ? Onların temel yöntemleri nelerdir ?

Katastorfik doğa olaylarına neden olan başlıca faktörleri anlamak için bilim insanları sorunu disiplinlerarası bir yolla tanımlamak zorundadır. Doğal tehlikelerle ilgili sorunları araştırmak için aşağıdaki yöntemler kullanılır:

1. Temel araştırma: Bilim insanları bir doğal tehlikenin nasıl oluştuğunu anlamaya çalışırlar. Bunu başarabilmek için bilim insanları, doğal afete neden olan faktörleri araştırırlar ve afet oluşum sürecini modellerler. Burada amaç, farklı önlem çözümlerinin gerçek durumlara uygulanabilirliğini ortaya koymaktır. Örneğin, dünyanın en aktif faylarından birisi olan Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ) üzerinde yoğun araşırmalar halen devam etmektedir. Aktif faylar boyunca deprem oluşum mekanizması hakkındaki bilgilerimizin arttırılması bilimsel araştırmaların amaçlarından birisidir. KAFZ hakkındaki yerel bilgilerin anlaşılması, benzer diğer alanlardaki sismik tehlikenin tanımlanmasına yardımcı olabilir.
2. Uygulamalı Araştırma. Uygulamalı araştırmalar temel araştırmalardan elde edilen sonuçların çeşitli yollarla günlük yaşama uygulanmasını sağlarlar. Araştırmacılar riski azaltabilmek için bilimsel sonuçları kullanırlar.  Örneğin, heyelan mekanizmalarının anlaşılmasına yönelik gelişmeler mühendislere yavaş veya ani gelişebilecek heyelanlara karşı daha büyük, daha dayanıklı yapıların tasarımında yardımcı olur.
3. Tehlikeler arasındaki etkileşim : Çoğu zaman, doğal afetler birbirleriyle ilişkilidir. Bir doğal afet bir diğerini izleyebilir. Örneğin, bir volanik patlama dikkate değer bir depreme veya tsunamiye neden olabilir, bunları takiben yangınlar, taşkınlar veya heyelanlar gelişebilir. Bilim insanları bu etkileşimler arasındaki şifreleri çözmeyi ve birleşik tehlikelerden kaynaklanan kayıpları azaltmaya çalışırlar.