Σεισμοί. Οι σεισμοί συμβαίνουν ως ένα αποτέλεσμα της απελευθέρωσης της τάσης (πίεση που δέχεται μία επιφάνεια) στην επιφάνεια ενός ρήγματος. Οι σεισμοί είναι περισσότερο συχνοί κατά μήκος των ορίων των τεκτονικών πλακών, αλλά μπορούν σπανιότερα να συμβούν και οπουδήποτε αλλού. Αν και συνήθως οι σεισμοί διαρκούν λίγα δευτερόλεπτα, μπορούν να προκαλέσουν εκτεταμένες ζημιές σε κτίρια, αγωγούς αερίου και νερού, γραμμές μεταφοράς ηλεκτρισμού και τηλεπικοινωνίας και σε δρόμους. Εκτός από την άμεση, προφανή απειλή που επιφέρουν οι σεισμοί, μπορούν επίσης να προκαλέσουν πολλά άλλα διαφορετικά είδη φυσικών καταστροφών. Μία βασική παράμετρος της καταστροφής που επιφέρουν οι σεισμοί είναι η φωτιά, η οποία συχνά ξεκινά από σπασμένους σωλήνες αερίου και γραμμές μεταφοράς ηλεκτρισμού. Κατολισθήσεις μπορούν επίσης να δημιουργηθούν εξαιτίας της ενέργειας που απελευθερώνεται κατά τη διάρκεια ενός σεισμού. Όταν οι σεισμοί συμβαίνουν σε ωκεανούς ή σε μεγάλες λίμνες, μεγάλα κύματα (tsunami) μπορούν να δημιουργηθούν και μία πλημμύρα μπορεί να περιβάλλει τις ακτογραμμές. Τέλος, οι ηφαιστειακές εκρήξεις σχεδόν πάντα συνδέονται με σεισμούς, γεγονός που επιφέρει μία ποικιλία επιπρόσθετων απειλών.

Τι είναι οι σεισμοί;

Ένας σεισμός αποτελεί τη δόνηση της επιφάνειας του φλοιού της Γης, που συνήθως συμβαίνει εξαιτίας μίας μετατόπισης των ρηγμάτων. Το στέρεο ανώτερο στρώμα της Γης , ο φλοιός, βρίσκεται σε συνεχόμενη αλλά αργή κίνηση. Οι σεισμοί συμβαίνουν όταν η τάση (πίεση) υπερβεί το όριο το οποίο τα υλικά της Γης μπορούν να αντέξουν. Αυτή η κατάσταση απαντάται πιο συχνά στα όρια των τεκτονικών πλακών.

Πώς δημιουργούνται οι σεισμοί;

Οι επιστήμονες ανέπτυξαν μία θεωρία, γνωστή ως θεωρία των λιθοσφαιρικών πλακών, με σκοπό να εξηγήσουν για ποιο λόγο δημιουργούνται οι περισσότεροι σεισμοί. Σύμφωνα με την παραπάνω θεωρία, ο γήινος φλοιός αποτελείται περίπου από 10 μεγάλες άκαμπτες πλάκες και 20 μικρότερες. Κάθε πλάκα δημιουργείται από ένα τμήμα του γήινου φλοιού και ένα κομμάτι του μανδύα, που αποτελεί το παχύ στρώμα θερμού πετρώματος που βρίσκεται κάτω από το φλοιό. Οι επιστήμονες ονομάζουν αυτό το στρώμα του φλοιού καθώς και το ανώτερο τμήμα του μανδύα λιθόσφαιρα. Οι πλάκες κινούνται αργά και συνεχόμενα πάνω στην ασθενόσφαιρα, ένα στρώμα που αποτελείται από θερμό, μαλακό πέτρωμα που βρίσκεται στο μανδύα. Καθώς οι πλάκες κινούνται, συγκρούονται, απομακρύνονται μεταξύ τους, ή γλιστρούν η μία κάτω ή παράλληλα προς την άλλη.

Η κίνηση των πλακών παραμορφώνει το πέτρωμα κοντά στα όρια των πλακών και παράγει ζώνες ρηγμάτων γύρω από αυτές. Κατά μήκος μερικών ρηγμάτων το πέτρωμα παγιδεύεται και δεν μπορεί να ολισθήσει καθώς οι πλάκες κινούνται. Η τάση που εφαρμόζεται και στις δύο πλευρές του ρήγματος προκαλεί το σπάσιμο του πετρώματος και τη μετατόπισή του. Αυτή η μετατόπιση είναι που δημιουργεί τους σεισμούς.

Όταν ένας σεισμός δημιουργείται, το βίαιο σπάσιμο απελευθερώνει μεγάλες ποσότητες ενέργειας, η οποία ταξιδεύει μέσα στη Γη με τη μορφή ταλαντώσεων, που ονομάζονται σεισμικά κύματα. Τα σεισμικά κύματα διαδίδονται από την εστία του σεισμού προς όλες τις κατευθύνσεις και ασθενούν σταδιακά. Έτσι εξηγείται γιατί όσο πιο μακριά είναι μία περιοχή από την εστία του σεισμού τόσο λιγότερο επηρεάζεται.

Πότε και πόσο συχνά συμβαίνουν οι σεισμοί;

Αυτή είναι μία από τις πιο σημαντικές ερωτήσεις για τους επιστήμονες. Δεν υπάρχει ακριβής απάντηση σ' αυτή την ερώτηση. Η απάντηση εξαρτάται κάθε φορά από τις τοπικές γεωτεκτονικές συνθήκες. Οι ερευνητές προσπαθούν να καθορίσουν την περίοδο επανάληψης μεγάλων σεισμών, προκειμένου να καθορίσουν την σεισμική επικινδυνότητα μίας συγκεκριμένης περιοχής. Για να το πετύχουν αυτό οι επιστήμονες, χρησιμοποιούν όλα τα μέσα: δεδομένα σεισμολογικά, γεωλογικά, αρχαιολογικά κ.ά.

Ποια είναι η επίδραση τους (θετική-αρνητική, βραχυπρόθεσμη-μακροπρόθεσμη);

Οι σεισμοί συμβαίνουν κάθε μέρα στη Γη, αλλά οι περισσότεροι είναι μικροί και δεν προκαλούν καταστροφές. Ωστόσο, ανάλογα με το μέγεθος τους, οι σεισμοί μπορεί να παράγουν μεγάλες υλικές καταστροφές και ανθρώπινες απώλειες. Οι μεγάλοι σεισμοί μπορούν να προκαλέσουν καταστροφή και μαζική απώλεια σε ζωές με πολλούς τρόπους, όπως:

• Διάρρηξη ρήγματος
• Δονήσεις του εδάφους και των κατασκευών
• Διάφορα είδη μόνιμης εδαφικής αστοχίας (π.χ. ρευστοποίηση εδάφους, κατολισθήσεις, κλπ)
• Φωτιά ή απελευθέρωση επικίνδυνων υλικών

Γενικά είναι πολύ δύσκολο να βρεθούν άμεσες θετικές πλευρές των σεισμών. Αξίζει να σημειωθεί ωστόσο ότι οι ιθύνοντες τείνουν να χρηματοδοτούν, μακροπρόθεσμα, τις σεισμόπληκτες περιοχές προκειμένου να βοηθήσουν τις προσπάθειές τους για αποκατάσταση των ζημιών.

Πώς αντιμετωπίζει η επιστήμη τους σεισμούς;

Η επιστημονική προσέγγιση των σεισμικών κινδύνων γίνεται σε δύο μέτωπα:

Σε πρώτη φάση, με βασική έρευνα στα πεδία της σεισμολογίας, στη γεωλογία των σεισμών κ.α., οι ερευνητές:

• Προσπαθούν να ανακαλύψουν τους παράγοντες γένεσης των σεισμών και να κατανοήσουν τη διαδικασία διάδοσης της σεισμικής διάρρηξης.
• Έρευνα της γεωλογικής δομής μίας συγκεκριμένης περιοχής με σκοπό να καθορισθεί η σεισμική επικινδυνότητα για την περιοχή αυτή. Η δημιουργία ζωνών σεισμικού κινδύνου βασίζεται στα αποτελέσματα της βασικής έρευνας.

Σε δεύτερη φάση, με τη βοήθεια της εφαρμοσμένης έρευνας στους τομείς των πολιτικών μηχανικών και της τεχνικής γεωλογίας, οι επιστήμονες προσπαθούν να αναπτύξουν νέες μεθόδους κατασκευών και νέα υλικά τα οποία θα βελτιώσουν την αντίσταση σε δυνατές δονήσεις. Οι αντισεισμικοί κανονισμοί δόμησης αλλάζουν συνεχώς προσαρμοζόμενες πάντα στα πιο πρόσφατα ερευνητικά αποτελέσματα.

Επιλεγμένα ερευνητικά έργα που θα παρουσιαστούν στις εκθέσεις του SHIELD

      Κάντε κλικ εδώ για να δείτε τα σχετικά με τους σεισμούς ερευνητικά έργα.