Wróć do Wulkanó...

Co to jest tsunami?

Historycznie, oceaniczne fale sejsmiczne zostały niepoprawnie nazwane "falami pływowymi". W rzeczywistości nie są one w żaden sposób związane z pływami i obecnie są zazwyczaj nazywane określeniem tsunami (japoński termin na "fale portowe").Tsunami to seria fal oceanicznych o ogromnym rozmiarze, które poruszają się z dużą prędkością na rozległych obszarach; mogą także występować na dużych jeziorach. Na otwartym oceanie tsunami mogą osiągać prędkość powyżej 800km/ h, średnio mają 9 metrów wysokości, a rekordowa ich wysokość wynosi 30 metrów.

Jakie są przyczyny powstawania fal tsunami? Jaki są główne siły tsunamigenne?

Zasadniczo tsunami powstaje po wstrząsach sejsmicznych o sile większej niż 6.5 stopnia i o głębokości ogniskowej płytszej niż 50km. Jednakże nie wszystkie podwodne trzęsienia ziemi są tsunamigenne, wszystko zależy od natury i stopnia przemieszczenie słupa wody.

Do głównych sił tsunamigennych należą:
Przemieszczenia pionowe wody spowodowane podmorskim trzęsieniem ziemi, które związane jest z nagłymi ruchami uskoków na dnie morza;
Przemieszenia poziome wody spowodowane wstrząsami (te, które mają miejsce na lądzie mogą przyczynić się do powstania tsunami jeśli odpowiednia siła napiera na wybrzeże);
Erupcje wulkaniczne na morzu muszą spowodować przemieszczenie otaczającej wody z ogromną siła, aby powstało tsunami;
Szybkie przesuwanie się mas (osuwiska) na dnie morza (ten czynnik jest bardzo rzadko odpowiedzialny za powstawanie tsunami o dużym rozmiarze).

Gdzie występują tsunami?

Najwięcej niszczycielskich tsunami ma miejsce w basenie Oceanu Spokojnego (aż 90%) i zdarzają się średnio dwa razy w roku,. Przez ostatnie 90 lat Hawaje doświadczyły 150 serii fal sejsmicznych, a ich destruktywne działanie było bardzo rozległe. Stany Zjednoczone ponoszą z tego tytułu straty rzędu $26 milionów każdego roku. 500, 000 ludzi mieszka na terenach zagrożonych 15-to metrowymi falami tsunami, natomiast 30-to metrowe fale zagrażają 1.2 milionom ludzi (White & Haas 1975). Zachodnie wybrzeże i Wyspy Hawajskie to tereny najbardziej zagrożone. Baseny Oceanu Atlantyckiego i Morza Śródziemnego są nieco mniej narażone na występowanie tsunami dlatego też dane dla tego terenu nie są kompletne, a odstępy między nawrotami tego zjawiska nie są znane. Niemniej jednak erupcja wulkanu Santorini (Grecja) w 1500 roku p.n.e. wywołała tsunami wędrujące po całym wschodnim obszarze Morza Śródziemnego, a szacuje się, że trzęsienie ziemi niedaleko Lizbony, Portugalia, w 1775 roku,  pozbawiło życia 25,000 ludzi, a jego fale dotarły aż do Wysp Karaibskich.

W jaki sposób oddziałuje tsunami?

Fale tsunami są najbardziej niebezpieczne gdy docierają do wybrzeża ponieważ porywają największe okręty kilometry w głąb lądu, zalewają wybrzeża, a podczas cofania się zabierają ze sobą całe skupiska ludzkie. Trzęsienia ziemi, erupcje wulkanów lub osuwiska wywołują zazwyczaj przemieszczanie się ogromnych mas wody czyli w rezultacie powstawanie fale tsunami.

Jak przewiduje się powstawanie fal tsunami? Jaki sprzęt jest używany do tego celu?

Wystąpienie fal tsunami można przewidzieć w dwojaki sposób. Po pierwsze, używając techniki komputerowej dzięki, której można obliczyć wysokość fal wzdłuż wybrzeża w zależności od rodzaju trzęsienia ziemi. Informacje te nanoszone są na mapy, a następnie wyznaczane są najodpowiedniejsze drogi ewakuacji dla ludzi uciekających z plaży przed tsunami. 

Po drugie, centra kryzysowe ostrzegają o możliwości powstania fal tsunami tuż po trzęsieniu ziemi. Używają sejsmografów do obliczania siły i miejsca trzęsienia ziemi, jak również wskaźników pływowych dzięki, którym można zobaczyć jak duże są fale tsunami.  Przeszłe doświadczenia pozwalają wyznaczyć najbardziej zagrożone obszary wzdłuż wybrzeża, a technika komputerowa umożliwia określenie czasu potrzebnego falom tsunami na dotarcie do wybrzeża.

Wybrane Projekty RTD, które będą zaprezentowane na wystawach Projektu SHIELD.

      Przejdź do projektów dotyczących tsunami